Lit Li

Lit jest najlżejszym znanym metalem, bardzo aktywnym chemicznie - na powietrzu pokrywa się warstewką tlenku. Jest miękki i łatwo daje się kroić nożem. Sole litu barwią płomień palnika gazowego na kolor intensywnie czerwony. Metal ten rozpuszcza się w ciekłym amoniaku tworząc błękitny roztwór amoniakatu.

Właściwości chemiczne

Lit wykazuje dużą aktywność chemiczną - na powietrzu pokrywa się warstwą tlenku (Li₂O) i azotku (Li₃N), stopiony reaguje z krzemionką SiO₂ i krzemianami- stąd nadżera szkło i porcelanę. W związkach występuje wyłącznie na stopniu utlenienia +1. Energicznie reaguje z wodą (słabiej jednak niż sód) tworząc wodorotlenek LiOH i łatwo wypiera wodór z alkoholi tworząc alkoholany np. C₂H₅OLi. Rozpuszcza się energicznie w kwasach. Ogrzewany z węglem tworzy węglik Li₂C₂, z krzemem - krzemek Li₆Si₂. Reaguje ze wszystkimi fluorowcami dając odpowiednie halogenki. Ogrzewany z wodorem tworzy wodorek LiH.

Zastosowanie

Lit znalazł szerokie zastosowanie w technice jądrowej. Wchodzi on także w skład prętów sterujących w reaktorach atomowych. Izotop ⁷Li jest wykorzystywany jako chłodziwo we wspomnianych reaktorach. Pierwiastek ten jest często stosowany jako składnik polepszający właściwości mechaniczne stopów glinu i ołowiu. Stop litu z magnezem i niewielką domieszką srebra jest lżejszy od wody, ma dobre właściwości mechaniczne i jest odporny na korozję. Litu używa się także w syntezie organicznej jako katalizator (w polimeryzacji izoprenu) i w roztworze w aminach alifatycznych jako silny czynnik redukujący. Chlorek i bromek litu używane są jako czynniki suszące. Lit wykorzystywany jest także w bateriach.

Występowanie

Lit jest szeroko rozpowszechniony w przyrodzie - wchodzi w skład około 30 minerałów krzemianowych (np. spodumenu LiAl[Si₄O₁₀], petalitu (Li,Na)[AlSi₄O₁₀], lepidolitu KLi₂Al(F,OH)₂[Si₄O₁₀] itp.) a w charakterze domieszki występuje w około 150 minerałach. Lit należy do pierwiastków rzadkich - jego związki tylko wyjątkowo występują w większych stężeniach. Związki litu występują niekiedy w wodach mineralnych, gromadzą się też w roślinach np. w tytoniu. Zawartość litu w organizmie człowieka wynosi 0.000003 % wagowego. W oceanie w 1000 kg wody znajduje się ok. 200 mg litu.

Ciekawostki

Odkryty przez: Johann Arfvedson
Miejsce odkrycia: Szwecja
Rok odkrycia: 1817
Pochodzenie nazwy: od greckiego słowa "lithos" oznaczającego kamień.

Lit został odkryty podczas analizy minerału krzemianowego - petalitu. Metaliczny lit, zawierający zanieczyszczenia wydzielił w 1818 roku H. Davy przez elektrolityczny rozkład tlenku litu. W 1855 roku Bunsen i Mathiesen otrzymali ten pierwiastek w stanie czystym przez elektrolizę stopionego chlorku litu.